Yıldızlar geçidi…
Bazı isimler vardır; tarih kitaplarında birkaç satırla geçer ama bir milletin hafızasında derin ve sessiz bir iz bırakır. Mevhibe İnönü, işte o isimlerden biri… Onu anmak, yalnızca bir yıldönümünü hatırlamak değil; Cumhuriyet’in ruhuna sinmiş bir zarafeti, bir ahlakı ve bir duruşu yeniden düşünmektir.

Geçtiğimiz gün Ankara Kent Konseyi’nde düzenlenen “Bir Cumhuriyet Hanımefendisi: Mevhibe İnönü” anma programına davetli olarak katıldım. Salona adım attığım anda hissedilen şey, sıradan bir anma töreninin ötesindeydi. Bu, bir hatırayı yaşatma çabası değil; bir karakteri, bir değerler bütününü yeniden hatırlama buluşmasıydı.

ABB Başkanı Mansur YAVAŞ’ın eşi Nursen YAVAŞ ev sahipliğinde gerçekleşen anma programında; Mevhibe İnönü’nün sade yaşamı, sessiz gücü, toplumsal mirası, “Cumhuriyet, Atatürk ve Kadın” idealiyle kurduğu bağlar ve ilklerin kadını olarak sergilediği duruş, AKK YİK üyesi ve sanatçı Pınar AYHAN moderatörlüğündeki panel ve dinletiler eşliğinde yâd edildi. Programa Nursen Yavaş’ın yanı sıra; ABB Başkanı Mansur YAVAŞ, İnönü Vakfı Başkanı ve aynı zamanda İsmet ve Mevhibe İnönü’nün kızı Özden İNÖNÜ TOKER, torunları Gülsün BİLGEHAN, Başkent Üniversitesi Kurucusu ve bilim insanı Prof. Dr. Mehmet HABERAL, eski devlet bakanlarından Hikmet SAMİTÜRK ve Hikmet ULUBAY, Hukukçu ve eski Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanı ve İnönü ailesi Avukatı Yekta Güngör ÖZDEN, Hayat mecmuasında foto muhabiri ve İnönü ailesinin fotoğraf sanatçısı Ozan SAĞDIÇ ve çok sayıda sivil toplum temsilcisi, akademisyen ve Başkentli katıldı. Bu geniş katılım, yalnızca bir ismi değil; bir dönemin değerlerini selamlamak için bir araya gelmiş ortak bir vicdanı temsil ediyordu.

Modern Cumhuriyet’in yüzü olmayı başaran, Millî Mücadele’nin ve Cumhuriyet’in cesur kadın kahramanlarından biri… Vatan savunulurken de vardı o, Cumhuriyet yükselirken de. Ancak hiçbir zaman yüksek sesle, gösterişli adımlarla değil; sükûnetle, vakar ve incelikle…

Program boyunca yapılan konuşmalarda sıkça vurgulanan bir gerçek vardı: Cumhuriyet sadece kanunlarla kurulmadı. Cumhuriyet, Mevhibe İnönü gibi kadınların sessizce omuzladığı bir ahlakla, bir sorumluluk duygusuyla, bir karakter sağlamlığıyla yükseldi.

Panel bölümünde Özden İNÖNÜ TOKER’in annesine dair anlattıkları salonda derin bir duygusallık yarattı. Bir evladın hafızasından dökülen cümleler, tarih kitaplarının veremeyeceği sıcaklığı taşıyordu. Gülsün BİLGEHAN’ın sözleri, bir aile hikâyesinin aslında bir ülkenin hikâyesi olduğunu bir kez daha gösterdi. Pınar AYHAN’ın piyano dinletisi eşliğinde yaptığı okumalar ise salonda zamanın akışını yavaşlattı; hepimiz bir başka dönemin ruhuna doğru yürüdük.

Ve programın en anlamlı anlarından biri… İnönü Vakfı Başkanı Özden Toker’in doğum günü kutlandı. Aynı gün, annesi Mevhibe İnönü’nün ölüm yıldönümüydü. Hayatın böylesi derin bir tevafuku, salonda bulunan herkesi sessizce düşündürdü. Bir annenin hayata veda ettiği gün, bir evladın dünyaya gelişini kutlamak… Hüzünle umudun, kayıpla devamlılığın aynı takvim yaprağında buluşması… Belki de Cumhuriyet’in kuşaktan kuşağa aktarılan hafızasını en güçlü anlatan an buydu.

O gün şunu düşündüm: Cumhuriyet’in kadınları yalnızca hak mücadelesinin sembolleri değildir. Onlar aynı zamanda bir görgünün, bir terbiyenin, bir kamusal ahlakın taşıyıcılarıdır. Mevhibe İnönü, kadının sosyal hayattaki görünürlüğünü yüksek sesle değil, yaşayarak normalleştirmiştir.

Bugün hâlâ onun hayatına baktığımızda sade ama dimdik duran, zarif ama cesur, sessiz ama etkili bir kadın görürüz. Belki de tam bu yüzden Mevhibe İnönü sadece geçmişin hatırası değil; bugünün vicdanı, yarının yol göstericisidir.

Salondan ayrılırken zihnimde şu cümle yankılanıyordu: Cumhuriyet, yalnızca bir rejim değil; bir karakter meselesidir. Ve o karakter, Mevhibe İnönü gibi kadınların hayatında ete kemiğe bürünmüştür.

Minnettarız... Çünkü bazı kadınlar yalnız kendi dönemlerini değil, kendilerinden sonra yürüyen bütün kadınların yolunu aydınlatır.


#Mevhibeİnönü #BirCumhuriyetHanımefendisi #İnönüVakfı #ÖzdenToker #İnönü #GülsünBilgehan #AnmaProgramı #PınarAyhan #MansurYavaş #Ankara #AnkaraKentKonseyi #ABB #Başkent #KentHafızası #Cumhuriyet #CumhuriyetKadını #ModernTürkiye #Atatürk