YAŞLANMA BEDENDE Mİ, ZİHİNDE Mİ?
Nüfus kütüğündeki rakamlarla aynadaki yansımanın bir türlü anlaşamadığı o garip eşikte durup hiç düşündünüz mü: İnsan gerçekten ne zaman yaşlanır?
Sabahları yataktan kalkarken dizlerden gelen o tanıdık sızı mıdır yaşlılığın habercisi, yoksa merdivenleri eskisi kadar hızlı çıkamamak mı? Biyoloji bu soruya hiç tereddüt etmeden net bir yanıt verir. Hücrelerimiz bölünmeyi yavaşlatır, kolajen azalır, saçlara aklar düşer ve refleksler yerini daha temkinli adımlara bırakır. Beden, doğanın o şaşmaz yasasına boyun eğer; zamanın izlerini üzerinde bir harita gibi taşır. Bu fiziksel eskimeyi inkâr etmek gerçeğe haksızlık olur.
Ancak insanı sadece et ve kemikten ibaret saydığımızda, hayatın en büyük mucizelerinden birini ıskalamış oluruz. Çevrenize bir bakın; yetmişinde yeni bir tohumu toprağa eken, merakla soru soran ve gözlerinin içi hâlâ ilk günkü heyecanla parlayan insanlar göreceksiniz. Bir de öte yanda, henüz otuzlarının başında olmasına rağmen "benden geçti" diyerek kabuğuna çekilen, yeni hiçbir şeye tahammülü kalmamış, hayata çoktan küsmüş "yaşlı" ruhlar var.
Peki, insanı takvim yaşından bağımsız olarak "yaşlı hissettiren" şey tam olarak nedir?
Çoğu zaman bu hissin arkasında fiziksel ağrılardan çok, işe yaramama ve unutulma korkusu yatar. İnsan üretmekten koptuğunda, fikirlerinin artık merak edilmediğini düşündüğünde ya da hayatın hızına yetişemeyip kenara itildiğini hissettiğinde ruhu ağırlaşmaya başlar. Bir diğer büyük etken ise zihnin sürekli geçmişte yaşamasıdır. Anılar geleceğe dair hayallerin önüne geçtiğinde, "nerede o eski günler" cümlesi bugünün heyecanını gölgelediğinde insan kendi içine kapanır.
Bu ruh halini besleyen ve hızlandıran görünmez tuzaklar da vardır. Sürekli aynı rutinlerin içinde sıkışıp kalmak, sosyal çevrenin giderek daralması ve yalnızlık hissi zihni köreltir. Üstüne bir de toplumun dayattığı "bu yaştan sonra olmaz", "otur oturduğun yerde" gibi görünmez sınırlar eklendiğinde, kişi kendi potansiyelinden vazgeçmeye başlar. Zihin, tıpkı işlenmeyen bir toprak gibi, içine yeni düşünceler, sanat, üretim ve umut ekilmediği sürece çoraklaşır ve paslanır.
Tam da bu noktada, antik Roma’nın bilge filozofu Seneca’nın asırlar ötesinden seslenen şu sözü kulaklarımızda çınlar:
"Yaşlılık, zihnin kırışıklıklarıdır. Beden ne kadar yaşlı olursa olsun, ruhun öğrenmeye ve merak etmeye açık olduğu sürece genç kalır."
İşte asıl gerçek yüzümüze çarpar: Beden eskir, zihin ise ya yaşamaya devam eder ya da kendi kendini emekliye ayırır. Zihinsel yaşlılık, takvim yapraklarının kopmasıyla değil, merak duygusunun kurumasıyla başlar. İnsan, "Ben artık her şeyi biliyorum" dediği, şaşırma yeteneğini kaybettiği ve geleceğe dair küçük de olsa bir heyecan duymayı bıraktığı gün yaşlanır.
Bedenimiz zamana karşı yenik düşmeye mahkûm sadık bir yol arkadaşıdır; ancak o yolun nereye çıkacağına karar veren ruhtur. Şimdi kalbinize elinizi koyup kendinize dürüstçe sorun: Yıllara saygı duymaktan vazgeçmediniz belki ama ruhunuza erken emeklilik dilekçesini çoktan imzaladınız mı?
#Yaşlılık #ZihinVeBeden #Felsefe #YaşamFelsefesi #Zaman #İçselYolculuk #YaşamaSevinci #BilinçliYaşam #ÜretenZihin #RuhunYaşıYoktur