Merhabalar bu haftaki konumuz Millî Eğitim Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı yeni Eğitim modeliyle birlikte, 2028 yılında uygulanacak LGS sisteminde önemli değişiklikler yapılması bekleniyor. Özellikle öğrencilerin sadece test çözen değil; düşünen, yorumlayan, analiz eden bireyler olarak yetiştirilmesini hedefleyen yeni yaklaşım, sınav sistemine de doğrudan etkileyecek.

Veliler, öğrenciler ve eğitimciler ise aynı soruyu soruyor:

“Yeni sistem nasıl olacak?”

Biz de bu hafta Eğitim alanında yaptığı çalışmalarla bilinen Gebze Çözüm Kurs Müdürü Dr. Mustafa USTA ile değişmesi planlanan sınav sistemi üzerine konuştuk.

“Artık bilgi değil, beceri dönemi başladı”

Dr. Mustafa USTA’ya göre yeni sistemin temel amacı öğrencilerin ezber bilgisini değil, düşünme becerisini ölçmek. “Eski sınav anlayışında bilgi ön plandaydı. Yeni dönemde ise bilgiyi kullanabilen, yorum yapabilen ve problem çözebilen öğrenciler öne çıkacak. Esasında bu değişim çağın getirileriyle yakından ilgili. Malumunuz bugün bilgi bir cep telefonu kadar bizlere yakın. Yani bilgiye ulaşmak temel problem olmaktan çıkmış durumda. Sahip olmamız gereken temel beceri ise kolayca ulaşılan bu bilgiyi nasıl kullandığımız ya da bir problemle karşılaştığınızda bilgiyi yeterince kullanıp kullanamadığınız.”

Sadece test çözen değil, düşünen öğrenci modeli

Yeni sınav sisteminin en önemli farklarından birinin öğrencinin akademik bilgisinin yanında becerilerini de ölçmek olacağını belirten USTA, şunları söyledi:

“Çocuklarımız artık sadece doğru şıkkı işaretleyen bireyler olarak değil; sorgulayan, analiz eden ve çözüm üreten bireyler olarak değerlendirilecek. Bir anlamda ‘Öğretmenim öğrendiklerimiz hayatımızın neresinde işimize yarayacak?” sorusunun tarihe karışacağını ifade edebiliriz. Çünkü sorular doğrudan gündelik hayatla ilintili olacak. Bu sebeple hayatımıza matematik okuryazarlığı ya da fen okuryazarlığı kavramları girdi. Esasında semboller de harfler gibi birer anlam içeriyor. Yeni sistem gündelik hayatın içinde bu sembolleri okuyan ve yorumlayan bireylerin yetişmesini amaçlıyor. Haliyle de sınavlarda öğrencinin bu yönü ölçülmüş olacak. Bu ölçme sisteminin omurgasını da ‘bağlam temelli sorular’ oluşturacak. Bağlam temelli sorularda her şık doğru olabilir. Önemli olan bağlama göre hangi doğrunun istendiğidir.” Usta, ayrıca sözlerine öğrencilerin yalnızca soru bankalarına değil; kitap okumaya, yorum yapmaya ve farklı alanlarda kendilerini geliştirmeye yönelmeleri gerektiğini ekledi.

Okul başarısı ve LGS Süreci

Yeni sistemde okul içi başarı da tartışılan konular arasında. Dr. Mustafa USTA bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı:

“Öncelikle şunu ifade edelim ki Maarif Model sadece akademik gelişimi önemsemiyor. Akademik başarıda da sonuçlardan ziyade öğrencinin elde ettiği kazanımlar belirgin olarak öne çıkıyor. Öğrencinin bir güne bağlı değerlendirilmesi yerine süreç odaklı bir sistem hedefleniyor. Bu nedenle proje çalışmaları ve öğrencinin genel gelişimi daha fazla önem kazanacak. Düşünme temelli yaşayış biçiminden uzaklaşan öğrenciler, okul derslerinde zaman zaman güçlük yaşayabilmekte ve derslerden tamamen kopabilmektedir. Nitekim okul yazılı sınavlarında yüksek başarı gösterilse de beceri temelli sorular söz konusu olduğunda öğrencilerin zorlandıkları görülmektedir. Bunun temel nedeni, öğrencinin hâlâ ezbere dayalı sistemle gelişimine devam etmesidir. Burada şunun da altını net olarak çizmek gerekiyor: Öğrenciler mutlaka günlük olarak tekrarlarını yapmalı, düzenli kitap okumalıdır. Eğitim öğretim sadece okul binasıyla sınırlı değildir. Velilerimiz eğer bir bina ile bu süreci sınırlandırırsa ileride farklı problemlerle karşılaşabilirler.”

Usta, okul ve LGS süreciyle ilgili de şunları söyledi: “Ölçme ve değerlendirme konusunda velilerimizin şunu bilmesinde fayda var: Yeni bir ölçme değerlendirme kılavuzu yayımlandı ve bu kılavuzun adı “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu.” Öğrencilerimizin okulda aldıkları eğitimle bilginin kaynağına ulaşması gerekecek. Bunu kanıtıyla birlikte bilgiyi edinme olarak tarif edebiliriz. Basit bir anlatımla ifade edecek olursak öğrencinin on bölü ikinin neden beş ettiğini somut örneklerle açıklayabilmesi gerekecek. Dolayısıyla ezber ikinci planda kalacak. Yeni sistemle birlikte uzun paragraf sorularının, günlük yaşam problemlerinin ve muhakeme gücü isteyen içeriklerin artması bekleniyor. Bu temellerle yetişen öğrencinin LGS sürecini yönetmesi de kolaylaşacaktır. Ama şunu tekrar ifade edelim. Mesele artık sadece 8. sınıfa dayalı olmaktan çıkıyor. Çünkü LGS bilgiye dayalı bir sınav olmayacak.

Velilere önemli uyarı

Sınav sistemindeki her değişikliğin velilerde kaygı oluşturduğunu söyleyen USTA, ailelerin çocuklarına yaklaşımının çok önemli olduğunu vurguladı.

“Sistem değişebilir ama çocuklarımızın psikolojisi her şeyden daha önemli. Veliler çocuklarını başkalarıyla kıyaslamak yerine onların güçlü yönlerini görmeye çalışmalı. Bir de beklentilerimiz gerçeklerle örtüşmeli. Önemli olan sistemin içinde kendi kapasitesi doğrultusunda öğrencinin gelişim göstermesi. Gerçeklerle uyuşmayan beklentiler, aileler için yıpratıcı sonuçlar ortaya çıkarabiliyor. Belki de sonuca odaklanarak hata yapıyoruz. Velilerimizin sürece odaklanması; buna bağlı olarak da çocukların irade gösterebilme, problem çözebilme, kendini ifade edebilme kabiliyetlerinin geliştirilmesi daha kıymetli. Özellikle ortaokul sürecindeki çocuklarımızın en büyük ihtiyaçları onları anlayan, destekleyen ve doğru yönlendiren ebeveynlerin varlığıdır.

Dr. Mustafa USTA, sözlerine şu şekilde tamamladı: “Öğrencinin gelişiminin, öğrenme derinliğinin ve kazanılan becerilerin ön planda olduğu bir sürece doğru gidiyoruz. Güçlü bir akademik başarı; düşünme altyapısı ve dengeli psikolojiyle doğrudan ilintilidir. Bu sebeple hem öğretmenlerimizin hem de ailelerimizin LGS’ye dair bakış açıları güncellemeleri gerekmektedir.