Bu hafta fonlarla ilgili haberleri okurken aklıma La Fontaine’in masalları geldi. Çocukken okuyup geçtiğimiz, sonuna da öğretmenimizin istediği birkaç cümlelik dersi yazdığımız masallar…

Meğer büyüyünce de okumak gerekiyormuş.

Karga ile tilkiyi bilirsiniz. Karganın ağzında bir parça peynir vardır. Tilki peyniri almak için başlar kargayı övmeye. Güzelliğinden söz eder, sesini merak ettiğini söyler. Karga da şarkı söylemek için ağzını açar. Peynir düşer, tilki alır.

Biz o masalı okurken kargaya gülerdik. İki güzel söze nasıl kandığını anlayamazdık. Kendimizden de emindik herhalde. Bize böyle bir şey yapılsa hemen fark ederdik!

İnsan büyüdükçe o kadar emin olamıyor.

Çünkü kimse karşımıza çıkıp “Ben senin paranı almaya geldim” demiyor. Bazen iyi bir takım elbiseyle geliyor, bazen bir dost tavsiyesiyle. Bildiğimiz bir kurumun adını kullanıyor. Çevresinde tanıdık insanlar görüyoruz. Bizim çekindiğimiz yerde başkalarının rahat davrandığını görünce biraz gevşiyoruz.

“Bir şey olsa bunlar da girmezdi” diye düşünüyoruz.

Bana kalırsa en tehlikeli cümlelerden biri bu. İnsan kendi aklındaki soruyu, başkasının kararına bakarak susturuyor. O başkası ne biliyor, neyi araştırmış, onu da bilmiyoruz aslında.

Bir de işin kazanç tarafı var tabii. Kim parasının çoğalmasını istemez? Ben isterim. Hepimiz çalışıyoruz, uğraşıyoruz, kendimize ve çocuklarımıza daha iyi bir hayat kurmaya gayret ediyoruz. Bunun ayıp bir tarafı yok. Fakat bazen kazanma isteği öyle ağır basıyor ki normalde soracağımız soruları sormaz oluyoruz.

Bu para nereden kazanılıyor? Nasıl oluyor da sürekli bu kadar yüksek getiri sağlanıyor? Madem bu kadar iyi bir iş, benim parama neden ihtiyaç duyuluyor?

Kazananları gördükçe bu sorular insana gereksiz gelmeye başlıyor. Hatta soran kişi kendini biraz saf hissediyor. Herkes fırsatı değerlendirmiş, bir kendisi geride kalmış gibi.

İş hayatında paranın ne kadar zor kazanıldığını görüyorum. Malı alıyorsunuz, işliyorsunuz, sevk ediyorsunuz. Müşteri buluyorsunuz, tahsilat bekliyorsunuz. Ay sonunda maaşlar, kiralar, diğer giderler ödeniyor. Sonra önünüze hesabı koyup ne kaldığına bakıyorsunuz. Bazen bir masraf çıkıyor, günlerce uğraştığınız işin kârını götürüyor.

Böyle bir hayatın içinden bakınca kolay kazanç vaatlerine mesafeli duruyorum. Ama benim de yanılmayacağımın garantisi yok. Her insanın güveneceği biri, inanmak isteyeceği bir hikâye vardır.

Bu nedenle parasını kaybeden insanlara hemen “Açgözlülük ettin” demeyi doğru bulmuyorum. Aralarında ömrünün birikimini korumaya çalışan da vardır, ev almak için para biriktiren de, emekliliğini biraz rahat geçirmek isteyen de. Hepsini aynı cümleyle suçlayıp geçebilir miyiz?

Üstelik vatandaşın dikkatli olması gerektiğini söyleyince mesele çözülmüyor. Ben paramı bir kuruma teslim ederken her hesabı, her işlemi inceleyemem. İnceleyebilecek bilgim de olmayabilir. Bir yerde o kurumun denetlendiğine güvenmek zorundayım.

Denetimin kıymeti de burada. İnsanlar paralarını kaybettikten sonra ne olduğunu öğrenmek elbette gerekli. Ama ben bir vatandaş olarak, mümkünse o paralar kaybolmadan önce birilerinin yanlış giden işi görmesini beklerim.

Soruşturmaların sonucunu göreceğiz. Kimin ne yaptığını, kimin sorumluluğu bulunduğunu yargı ortaya koyacak. Benim takıldığım, benzer haberleri her duyduğumuzda yine aynı şaşkınlığı yaşamamız. Bir süre konuşuyoruz, kızıyoruz, sonra başka bir gündeme geçiyoruz. Derken yeni isimlerle benzer bir hikâye çıkıyor karşımıza.

Karga ile tilki masalını çocuklarıma anlatırken artık yalnızca karganın saflığından söz etmek gelmiyor içimden. Tilkiyi de biraz konuşmak istiyorum. Başkasının elindekini almak için onun zaafını arayanı, güvenini kullananı…

Biz yıllarca kargaya ağzını açmamasını öğütledik. İyi de tilki bunca zaman ne yaptı? Onun hesabını kim sordu?