Hasköy’de üreticinin maliyet gideri mal sahibinin insafında

Ülkemiz sanayi ve üretiminin gider kalemleri arasında ayrı bir yeri olan elektrik Hasköy Sanayi Sitesi’ndeki üretici sanatkar ve sanayici için çok yakıcı bir sorun. SEDAŞ’ın bölgemizde yeterince yatırımda bulunmamasından kaynaklı zamanlı zamansız elektrik kesintilerinin getirdiği ekonomik külfet bir tarafa, elektriği sanayi tarifesinden satın almak varken ticari tarifeden edinmek de ekstradan bir maliyet artışı.

OY HAKLARI YOK

Hasköy’de bu maliyetin düşüp düşmeyeceğine dair tasarruf ise üretimde yer almayan mal sahipleri. Kooperatif kuralları çerçevesinde yönetilen sitenin kongrelerinde tamamına yakını kiracı konumundaki  Hasköy sanatkarının oy hakkı yok. Elektriği indirimli tarifeden edinmeleri tam anlamıyla mal sahiplerinin hem kongreye katılımları, hem de kiracıları lehine karar vermelerine bağlı.

KİLOVATTA 5 KURUŞ FARK EDİYOR

01 Ocak 2021’den geçerli olmak üzere elektriğin kilovatı sanayici tarifesi üzerinden 54,4844 kuruş birim fiyat, 12,0172 kuruş dağıtım bedeli

Ticarethane tarifesinde ise 59,4796 kuruş birim fiyat, 21,1497 kuruş dağıtım bedeli olarak belirlendi.

YÖNETİM BAŞVURUDA BULUNACAK

Hasköy Sanayi Sitesi Kooperatifi Başkanı Halil İbrahim Başçiftçi site içindeki her işletmenin elektriği SEDAŞ’tan direk temini için SEDAŞ’ın Sakarya’daki merkezine başvuruda bulunacaklarını söyledi. SEDAŞ’ın bu durumu kabulü halinde çözüm için yeterli olmayacağını kaydeden Başçiftçi şunları söyledi:

YAŞAYAN BAŞKASI OY

HAKKI OLAN BAŞKASI

“SEDAŞ kabul ederse, kooperatifin genel kurulunda karara bağlanacak. Genel kuruldaki sıkıntı da kooperatif üyelerinin mal sahiplerinden oluşması. Sitede büyük çoğunluk kiracı. Kiracılara genel kurullarda oy hakkı tanınması ise kiracıların sürekli değişme olasılığından ötürü bir açmaz. Genel kurulların toplanmasında sorun oluyor, bir kişi ancak bir başka kişiye vekalet verebiliyor. Yani kooperatifte yaşayanlar başkası, oy hakkı olanlar bir başkası.”

O ÇALIŞMA DA PANDEMİYE TAKILDI

Covid-19 (Mart 2020) sürecinde önce sitenin komple, yeni bir projesini çizdirip trafoları belirlerdiklerini kaydeden Başçiftçi, “SEDAŞ’a devretmek üzere yola çıkmıştık ama pandemiye takıldık” dedi: “Aidatlarımızın belli bir düzene konulması, o aidatlara temizlik hizmetinin verilmesi için böyle bir yapı kuruldu ama artık elektrik sıkıntıları fazla olduğu için, sizlerden fazla şikâyet geldiğinden dolayı SEDAŞ ile görüşmelere başladık.  

Covid-19 süreci biter bitmez veya süreç dâhilinde kongrede, mülk sahiplerinin alacağı kararla site elektriğinin SEDAŞ’a devredilmesi gerekiyor.”

SANAYİCİ BELGESİ OLANLAR DA

İNDİRİMDEN FAYDALANAMIYOR

Sitemizdeki bazı kurumsal firmaların Sanayi Bakanlığı’ndan belge alıp SEDAŞ ile sözleşme yapabileceğini kaydeden Başçiftçi,  “Ama bizim burada tek faz olduğu için onlar da sanayiciye yönelik indirimden faydalanamıyor. Burada 380 üyemiz var. Sanayici belgesi alanların oranı da yüzde 5’i (20 civarı) geçmez. İleride elektriğimiz SEDAŞ’a devrolduğunda söz konusu indirimden bu kısım faydalanabilecek” diye konuştu. Başçiftçi sitedeki elektrik sorununa dairse şunları kaydetti:

BURADA ELEKTRİĞİ KESEN

BAŞKA YERDE NE YAPAR?

“29 Aralık’ta SEDAŞ’ın yeni bir yetkilisi, Cem Bey ile biraz konuştuk. Biraz fevri konuştu, ben de fevri konuştum. Göreve geleli üç ay olmuş. Bu süreçte ne bize uğradı, ne durum sordu. Yeni alıştığını, altyapıyı bilmediğini, çalışmalar yaptıklarını, yatırımlarının olduğunu söyledi. 3 ay önce göreve gelmişsin de, yatırım ne zaman yapacaksın? Bir değil iki sene sürer. Nereye yatırım yapacak, önce orayı belirleyecek. Gebze bir de sanayi bölgesi. Burada kesersen elektriği, başka yerde ne yapıyorlardır bilmiyorum.

TAVUK ÜRETİM YERİNİ KAPATTI

Köylerden bir arkadaş aradı. Tavuk üretim yeri açmış. SEDAŞ kendisine, ‘Bir kilometre geriden hattı kendin döşeyeceksin. Ben sana öyle elektrik vereceğim’ demiş. Hattın maliyetini çıkartıyor. 400 – 500 bin lira. Arkadaş kapatmış gelmiş. Yani SEDAŞ oraya elektrik veriyorsa, bir hizmet vermesi lazım. Bize bir metre hizmet vermemiştir. Gebze Bölgesi’nde hiçbir yatırımlarının olduğunu görüyor musunuz?”

DÖNDÜK DOLAŞTIK AYNI YERE GELDİK:  Hasköy Sanayi Sitesi Kooperatifi Başkanı Halil İbrahim Başçiftçi, “Elektrikte sanayi tarifesine geçmek için Whatsapp hattını kurduk. CİMER’e kadar başvurduk. Beni Sanayi Bakanlığı’na, orası da EPDK’ya gönderdi. Orası da tek saat olduğundan dolayı sanayi elektriği veremediklerini söyledi. Yani döndük dolaştık aynı yere geldik” dedi. Sitedeki iş yeri sahiplerine de atıfta bulunan Başçiftçi, “Mal sahibi, kiracısı kirayı ödemiyor diye kooperatife geliyor ama kongreye gelmiyor. Mal sahiplerini ikna etmeye çalışacağım. SEDAŞ’a maliyetimiz budur diyeceğim. Olmadı, genel kuruldan yetki isteyeceğiz” diye konuştu.

Toplantıya katılan sanatkarlar, “Kongrelerde; iş yerinde kiracı varken mal sahibi, bilgisi olmadığı konu ve sorunlara ne kadar vakıf olabilir ki. Kiracıları sürece dâhil edip, kiracıyla mal sahibini başbaşa bırakmalı” dedi. Başçiftçi,  “Mal sahibini genel kurula getirteceksin. Ben mal sahiplerinin vereceği hakla burayı yönetiyorum. Kiracı olduğunuz yerde, kirayı ödemediğin yerde geliyor ama” dedi.

BAŞÇİTFTÇİ SİTENİN SANATKÂRLARINI UYARDI

Cephe değişiklikleri için

ruhsat yenilemeniz lazım

Son zamanlarda, Covid-19 sürecinden ötürü sitedeki sanatkarları fazla zorlamadıklarını kaydeden Başçiftçi, “Mesela ön taraflara, bahçe üzerine çıkma yapanlar var. Hâlbuki bu sitede işyerlerimizin cephesini bozamazsınız. Böyle bir yöntem uygularsanız belediyeden ruhsatı yenilemeniz lazım. O yönde, projeye aykırı imalatta bulunamayız. Bize o konuda gelip, ‘Yapabilir miyiz?’ diye soruyorlar, yetki bizim değil belediyenin. Biz sadece sitemizin düzeni için o çıkmaların yapılmasını istemiyoruz. Tespit ediyor, fotoğraflıyor ve gerekli yerlere bildiriyoruz. Belediyeden geliyorlar. Ceza kesiyor veya kaldırıyorlar” dedi.

Hala 1990 kuralları

ile yönetiliyoruz

Hasköy Sanayi Sitesi Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Özgül üretimde olan işyerinde işleri oğluna devrettikten sonra emekliye ayrılmış ama kooperatif ile bağını koparmamış. Sitede yaşanan sorunlardan birinin eski yönetmelikle idare olduğunu kaydeden Özgül, “1990’da kurulduk. Telefon, bilgisayar yoktu. Hala aynı kurallarla yönetiliyoruz. Teknoloji çağında, hala 1990 kuralları ile gidiyoruz. Bu da devletin sorunu ve kuralları ile uyum sağlamalı” dedi. Özgül site içindeki mal sahiplerinin de genel kurullara katılması gerektiğine dikkat çekip, “Genel kurula gelecek, konuşacak. Burada kararlar alınacak. Yönetim kurulu da madde ilave edilecek” dedi.

Kesintide makinem yandı

malzeme üzerinde kaldı

Anadolu İndüksiyon Işıl İşlem A.Ş’nin sahibi Hüseyin Döner: “Benim makinem, yandı. Müşterinin malzemesi makinenin üzerinde duruyor, yarıda kalmış. Covid-19’dan ötürü sokağa çıkma yasakları var. Çalışma saatleri yeniden düzenlendi. Kardeşim bu ortamda yapsana altyapı hizmetlerini.

ALTYAPINI GECE YENİLEMELESİN

Sabah saatlerinde kazı yapılıyor, ‘Biz hep kazalım’ diyorlar. Sende ona göre tedbirini almak zorundasın. Altyapını gece yenilemek durumundasın. Esnafa, işyerlerine gece çalışma izni vermiyorsun. O zaman bu saatlerde sende hizmetlerini yerine getir. Bunu da yapmıyorsun?

SEDAŞ’IN RİSKİ NEREDE?

Ticaret risk alarak para kazanmak sanatı değil mi, hepimiz ticaret yapmıyor muyuz? SEDAŞ’ın riski nerede, ben anlamadım bu işten bir şey?

ZAM YAPIYORSAN YENİLEYECEKSİN

Ayda üç dört defa elektrik kesildiğinde, zaten devletin vergi yükümlülüğü üzerimizde işçilik borcu üzerimizde. Diğer taraftan; elektriğe zam geleceği zaman zammı yapıyorsun. Yenile kardeşim o zaman. Bir hizmet yapacağın zaman, bedelini istiyorsun ama biz talepte bulunduğumuzda, karşılığını bulamıyoruz.

**

Sabah ve akşam saatlerinde

otobüs seferleri sıklaşmalı

 Hasköy Sanayi Sitesi’nin sorunları elektrik ile sınırlı değil. Gerek Hasköy gerekse komşusu Gebze Küçük Sanayi Sitesi’ne düzenli bir toplu taşıma ağı yok. Tezpar Takım Tezgahları’ndan Fatih Destek şunları kaydetti:  “Ekonomik olarak 65 ilden büyüğüz. Gebze gibi bir yerde bir, İkitelli’de 30 sanayi var mesela. Talaşlı imalat üzerine en önemli siteyiz. Saatte bir Beylikbağı’ndan araba geliyor, herkes buraya ulaşamıyor. Çayırova, Darıca, Dilovası’ndan gelen çalışanlar var. En azından belli saatlerde mesai saatlerine göre birçok yerden araç gelse. Personel nasıl gidecek gelecek. Sürekli servis, arabayla mı gidecek gelecek?”

**

Analiz…

Pendik’e niyet.

Gebze’ye kısmet

Hasköy Sanayi Sitesi’nin temeli Mehmet Emin Akın’ın belediye başkanlığı döneminde 1990’lı yıllarda atıldı.

Kısa adı Hasköy Sanayi Sitesi olan Sınırlı Sorumlu Hasköy Pik Dökümcü ve İşleme Sanatları Küçük Sanayi Sitesi İşletme Kooperatifi’nin mazisi 1980’lerin öncesine, Gebze’ye yerleşmesi ise 1980’lerin ortasına dayanır. 1985’te; ‘Haliç’i gözlerim gibi mavi yapacağım’ diyen dönemin ANAP’lı ve mavi gözlü İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Bedrettin Dalan’ın, “Haliç İmar Projesi Uygulaması” nedeniyle İstanbul’un Beyoğlu İlçesi’ne bağlı, Haliç’e cepheli semti Hasköy’de “torna, döküm, pres imalatçılarının yerleri istimlak edilir.

Kooperatifte 1985 yılında kurulur. Başkan Dalan’ın yardımlarıyla Pendik, Kurtköy mevkiinde 160 dönüm yer tahsis edilir. Yerin temeli 1987’te TRT canlı yayınında atılır. Aynı yer 1988’de dönemin Hükümeti tarafından, “İleri Teknoloji Endüstri Parkı ve Havaaalanı İnşaat sahası” içine alınır. 20 milyar lira harcanarak 70 bin metrekare alan üzerinde 88 bloktan oluşan 357 işyeri ve sosyal tesis binaları, yüzde 75’i tamanlanmış iken yıkılır. 1990’da bu sefer Gebze’de 149 bin metrekare büyüklüğündeki mevcut yer alınır.

1996’dan bu yana 25’nci yılına giren sitede yerleşik sanatkârın, bildik ticaret yapan esnaf statüsünde olmamasına karşın elektriğin bedelini ticari tarife üzerinden ödemesi de;

Sanayici konumunda olan firmaların elektrik faturası site içindeki tek saat uygulamasından ötürü elektriği indirimli edinememesinde yaşanan kurumsal “israf” ve maliyet yüksekliği, aslında kooperatifin Gebze’ye geliş sürecindeki  israfın adeta bir yansımasıdır.

Hasköy’den istem veya irade dışı da olsa yola çıkılan bir sanayi göçünde İstanbul’un Pendik İlçesi’ne niyetlenip Kocaeli’nin Gebze İlçesi’ne yerleşmekten kim ne kadar hoşnut. Yaşanan elektrik problemlerinden ötürü kimin İstanbul için ne kadar hayıflandığını bilemeyiz ama son kesintinin ardından basınla bir araya gelinen toplantıda elektriğin başka bir yerden, İstanbul’dan alınıp alınamayacağı alternatifinin sorgulandığını hatırlatmakta fayda var.