Tüberkülozda erken tanı kritik

“Mycobacterium tuberculosis” olarak adlandırılan basilin neden olduğu tüberkülozun iltihabi bir hastalık olduğunu belirten DoktorTakvimi uzmanlarından Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Uzmanı Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, “Tüberkülozun bulaşması için uzun süreli yakın temas gerekir. Basil içeren damlacıkların konuşma, öksürük ve hapşırık yoluyla ortama yayılması ve sağlıklı kişiler tarafından solunmasıyla bulaşır. En sık görülen belirtiler; öksürük (en sık semptom), balgam, ateş (özellikle geceleri artar), gece terlemesi, kilo kaybı ve iştahsızlıktır. Bu nedenle ‘ince hastalık' olarak da adlandırılır” diyor.

Tüberküloz tanısının, mikroskopik incelemede balgam yaymasında EZN (Eherlish-Ziehl-Neelsen) boyası ile Tüberküloz basilinin gösterilmesiyle konulduğunu belirten Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Uzmanı Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, TCT - PCR - IGST testleri ve biyopsinin de özellikle akciğer dışı tüberküloz tanısında destekleyici olarak kullanılabildiğini ifade ediyor.

Tedavi yarıda bırakılırsa direnç gelişebilir
Tüberküloz tedavisine ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, “Tüberküloz tedavisi ülkemizde dört farklı ilacın birlikte kullanımıyla uygulanır. İlk kez tanı konulan hastalarda tedavi, ilk 2 ay 4 ilaçla, sonraki 4 ayda ise 2 ilaçla olmak üzere toplam 6 ay sürer. Tedavi yarıda bırakılırsa hastalık devam eder, bulaştırıcılık sürer ve zaman içinde ilaçlara direnç gelişir” diyor.

Çok ilaca dirençli tüberkülozun (ÇİD-TB), hem izoniazid (INH) hem de rifampisine (RIF) direnç gelişmesiyle ortaya çıktığını da ekliyor.

Küresel tablo: Milyonlarca vaka, milyonlarca risk
DoktorTakvimi uzmanlarından Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, hastalığın küresel boyutuna ilişkin şu bilgileri paylaşıyor: “Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 Dünya Tüberküloz Raporu'na göre, tüberküloz geçen yıl 1.2 milyondan fazla kişinin ölümüne ve tahmini 10.7 milyon kişinin hastalanmasına yol açtı. 2023-2024 yılları arasında dünya genelinde tüberküloz görülme sıklığı yaklaşık yüzde 2, tüberküloza bağlı ölümler ise yüzde 3 azaldı.”

HIV ile birlikte risk artıyor
Türkiye'de HIV/AIDS seyrinde görülen fırsatçı enfeksiyonlar arasında tüberkülozun önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, şu bilgileri veriyor: “HIV enfeksiyonu ve tüberküloz birbirini artıran bir etki gösterir. HIV, tüberkülozda enfeksiyondan hastalık gelişimini artırırken; tüberküloz da HIV'in yayılımını ve etkisini artırır. Tüberküloz tanısı alan hastalarda, hastanın rızasıyla HIV testi yapılır. HIV pozitifliği saptanan hastalar danışmanlık merkezlerine yönlendirilir. HIV tanısı alan her bireyde, akciğer ve akciğer dışı tüberküloz ile latent tüberküloz enfeksiyonu mutlaka araştırılmalıdır.”

Erken tanı bulaşın önüne geçiyor
Tüberkülozun yayılmasını önlemede erken tanı ve tedavinin kritik olduğunu vurgulayan DoktorTakvimi uzmanlarından Prof. Dr. Zeliha Arslan Ulukan, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Bulaşın en yoğun olduğu dönem tanı öncesidir. Bu nedenle tanı konulmamış hastalar önemli bulaş kaynağıdır. Temaslıların tespit edilmesi ve koruyucu tedavilerinin düzenlenmesi büyük önem taşır. Tanı konulan hastaların tedavilerini doğru süre ve dozda tamamlamaları gerekir. Ayrıca BCG aşısı uygulanmalı ve risk gruplarında gerekli taramalar yapılmalıdır.”