Anlatmaya çalışacağım bu dram 90’ların başındaydı. İnsanlar farklı farklı yaşadıkları gibi birbirlerinden çok farklı şekillerde de ölüyorlar. Sıcak yatağının içinde huzurla ölen olduğu gibi acılar ve yoksunluklar içinde kıvranarak Allah’tan bir an önce canını almasını isteyenler de var. Parası pulu olanlar genelde rahat ölürler. Parasızlık ve kimsesizlik yüzünden büyük acılar çekenlerin ölümleri biraz daha rahattır.
Bizim kapıcı, akşam eşiyle ve çocuklarıyla sohbet etmiş, uyumuş. Ne yazık ki sabaha uyanamamıştı. Hani “Uyur uyanamazsın.” derler ya, kapıcılığını yaptığı apartmanın sakinlerinin sağa sola koşturmalarından anladık apartmanlarında bir şey olduğunu. Sorup soruşturdum, kapıcılarının öldüğünü söylediler. Önce şaşırdım çünkü bir gün önce kahvede çay içtik, sohbet ettik. Bana köydeki çobanlığını anlatmıştı. O da benim gibi uzun yıllar köyünde çobanlık yapmış, bütün yoksul köylüler gibi daha güzel bir hayat yaşarım diye şehre göç etmişti.
Milletvekili, bakan, bankacı olacak değil ya! Eğitimsiz, cahil bir adamın yapacağı işlerden biri de kapıcılıktır. Sözünü ettiğim bu apartmana kapıcı olmuştu. Köydeki yaşamından, ağaların acı sözlerinden ve aşağılanmalardan kurtulduğu için çok seviniyordu. Yaşadığı bekçilik hayatını yere göğe sığdıramıyordu.
Bir kapıcının hayatı ne kadar şahane olabilir ki? Ama büyük yoksulluk çekmiş, çobanlık yapmış, sonra kapıcı olmuşsa bir adam için gerçekten hayat şahane olabilir. “Böyle hayat mı olur?” dediğim zaman bana kızıyor, “Nankörlük ediyorsun. Evin var, emekli olmuşsun, daha ne istiyorsun? Bunlara sahip olamayan milyonlarca insan var bu ülkede.” diyordu.
Köyde ve burada yaşadıkları onu gerçekten de sinirli, agresif biri hâline getirmişti. Bu yüzden apartman sakinleri onu pek sevmiyorlardı. Sonunda öldü, adam onlardan da kurtuldu.
Onun ölümünde bana tuhaf gelen, onu sevmeyenlerin cenaze merasiminde en çok sağa sola koşturan, hatta ağlayan kişiler olmasıydı. Cenazeye gelenlere yemek çıkardılar, hizmet ettiler. Arkasından konuşanların ölümündeki güzel davranışlarına gerçekten çok sevinmiştim.
Şehre hayatını değiştirmek için gelmişti. Cahil, okumamış, yazmamış bir adamın hayatı nasıl değişebilir ki? O söylemese de köydeki yaşantısı, buradaki yaşantısı bana daha iyi geliyordu. Apartmanın bodrumunda, boyasız, badanasız, havasız, tek odası olan bir yerde iki çocuğu ve eşiyle beraber yaşamaya çalışıyordu. Havasızlıktan ve besinsizlikten dolayı çocukları sarılık hastalığına yakalanmıştı.
Yoksulluğu anlatan bir türkü var ya, sanki bu türküyü bizim kapıcı için yazmışlardı:
“Fukarayı zannederler kaygısız,
Gündüz rahatsızdır, gece uykusuz.
On lira yevmiye, on iki nüfus,
Kazma vura vura ölür fukara.”
Sevgili okurlar, hani dram diyorum ya, bu adamın hayatı gerçekten bir dramdı. Tabutunu oturdukları odanın tam ortasına koymuşlardı. Bir yanında çocukları, diğer yanında eşi ağlıyordu. Çok çabuk yıkadılar ve kefenlediler. Kara toprağa verdiler. Sanırım bir tek toprak sevdi onu. Âşık Veysel boşuna dememiş: “Benim sadık yârim kara topraktır.” diye.
Aradan on yıl geçti ama eşinin feryadı hâlâ kulaklarımdadır. Kadın sık sık, “Bize kim bakacak? Aşımızı, ekmeğimizi kim verecek? Ne yiyip ne içeceğiz?” diyordu.
İşte bizim kapıcının sevdiği, şahane hayat dediği, yaşamaktan büyük haz duyduğu hayat böyle bir hayattı.
Hayatını eleştirdiğim için bana sık sık “Sen çok nankörsün.” diyordu. Sonra eşi çocuklarını aldı, başka bir mahalleye taşındı. İki gün sonra da onun yerine başka bir kapıcı aldılar.
“Hayatı dramdı.” dememin önemli nedenlerinden biri de kimi kimsesi, ağlayanı, sızlananı olmayan bir adam olmasıydı. Caminin avlusunda herkes bana başsağlığı dilemişti. Benim dışımda herhangi bir yakını yoktu. Cemaattekilerin hepsi tanıdık ve aynı mahallenin insanıydı. Onu en çok benim sevdiğimi ve savunduğumu mahalleli de biliyordu.
Eski bir Yunan düşünürü, “Ey hayat, ölüme şükret! Seni sadece bu ölümün sayesinde seviyorum.” demiş.
Hayatın öyle çok tarifi var ki… Kimisi sayar yer, kimisi soyar yer. Ama benim en çok hoşuma giden tarif, “Hayat birbiriyle ilişkili ipliklerden örülmüş kırışık bir dantel gibidir.” tarifidir.
Sevgili okurlar, hayat böyle işte. Mala, mülke, paraya çok da değer vermeye; kalp kırmaya, kötülük yapmaya gelmez. Ne olacak? Doğuyoruz, yaşlanıyoruz, sonra da ölüyoruz. Hepsi bu kadar.
Hayat dediğimiz şey göz açıp kapayana kadar bitiyor. İnsan bütün bunları yaşarken kendi kendine sorması lazım: Biz neyiz, kimiz, neden varız? Yapmamız gerekenler ve yapmamamız gerekenler nelerdir? Bu soruların cevabını bulduğumuz zaman gerçekten hayatın da ne olduğunu kavramış olacağız.
Cenaze merasiminde çok fazla insan yoktu. Ölen yoksul biri olunca böyle oluyor. Çobanlıktan kapıcılığa yükselmiş bir adamın hayat hikâyesidir bu. Bir köy ağası ya da önemli bir kişilik olmuş olsaydı yüzlerce, binlerce insanın cenazesinde olacağını biliyorum.
Sevgili okurlar, yaşamla ölüm arasında, delilikle akıllılık arasında olduğu gibi ince bir çizgi var. Hepimiz bu çizginin üzerinde geziniyoruz. Önemli olan ölmek de değil; ölüm herkes için. Önemli olan, insanlar için iyi ve güzel şeyler yapmaktır.