CHP’li Ekşi’den Kocaeli Büyükşehir’e kentsel dönüşüm eleştirisi

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ocak ayı meclis toplantısında gündem dışı konuşmalarda söz alan CHP’li Meclis Üyesi Ünal Ekşi, kentsel dönüşüm uygulamalarında yaşanan eşitsizliklere ve belirsizliklere dikkat çekti. Aynı bölgede vatandaşlara 3 katlı bina ile yetinmelerinin söylendiğini, buna karşın TOKİ eliyle çok yüksek katlı projelerin hayata geçirildiğini hatırlatan Ekşi, “İmar hakkı vatandaşın hakkıdır. Başka kurumlara tanınan ayrıcalıklar olmamalıdır” dedi.

“İMAR PLANLARINDA RADİKAL DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI”
Ekşi konuşmasında, 1999 Marmara Depremi’nin Kocaeli’de açtığı yaraların hâlâ taze olduğunu vurgulayarak, deprem sonrası dönemde imar planlarında yapılan radikal değişikliklerin bugünkü kentsel dönüşüm sorunlarının temelini oluşturduğunu söyledi. O dönemde güvenlik kaygısıyla 5 ve 8 katlı yapılaşma haklarının 3 ve 4 kata indirildiğini anımsatan Ekşi, “O günkü psikolojiyle bu kararlar anlaşılabilirdi. Ancak geçen yıllar içinde binalar yaşlandı, risk arttı, deprem gerçeği değişmedi. Buna rağmen güçlü bir dönüşüm hamlesi ortaya konulamadı” ifadelerini kullandı.

14 RİSKLİ BÖLGE, BİNLERCE KONUT AMA BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi 7 ilçede 14 riskli bölge belirledikleri ve yaklaşık 5 bin bağımsız konutun dönüşümü için çalışmaların başladığını açıkladı. Bu girişim olumludur. Bu kapsamda belirlenen 14 bölgeyle ilgili olarak hak sahibi ve vatandaşlarımız tarafından çok sayıda şikâyet ve tereddütler iletiliyor. Mevcut durumu daha net ortaya koyabilmek, yürütülen kentsel dönüşüm hamlesinin sahadaki karşılığını göstermek amacıyla teknik detaylara girmeden yalnızca tek bir bölge üzerinden karşılaştırma yapmak istiyorum.

“YÜZDE 15 ORANINDA ONAY ÇIKMIŞ”
Basından öğrendiğimiz kadarıyla adliye karşısındaki bölgede hak sahiplerinden yalnızca yüzde 15 oranında onay çıkmış. Bu nedenle kentsel dönüşüm süreci sonlandırılmış. Oysa söz konusu bölgenin zemin taşıma gücü, mevcut yapı stoğunun durumu, özellikle yamuk binalar dikkate alındığında acil olarak yenilenmesi gerektiği hem kent kamuoyunun hem de burada yaşayan hak sahiplerinin ortak kanaatidir. Bölgenin şehrin merkezinde olması ve geleneksel olarak her yıl depremin yıldönümünde ulusal ve yerel basın bu yamuk binalarda önünde haber yapması sebebiyle Türkiye’nin bildiği bir bölgedir.

400 METRE MESAFEDE YÜZDE 15 – YÜZDE 99 FARKI
Aynı kentte, birbirine yalnızca 400 metre mesafedeki iki dönüşüm alanı arasındaki çarpıcı farklara dikkat çeken Ekşi, Cedit Kentsel Dönüşüm Alanı’nda yüzde 99 oranında uzlaşma sağlandığının açıklandığını, buna karşın adliye karşısındaki bölgede bu oranın yüzde 15’te kaldığını ifade etti. “Bu kadar büyük bir farkın takdirini kamuoyuna bırakıyorum” diyen Ekşi, yüksek riskli alanlarda tek bir model dayatmak yerine alternatif çözüm seçenekleri üzerinde çalışılması gerektiğini belirtti.

“BU MATEMATİKLE DÖNÜŞÜM MÜMKÜN DEĞİL”
Kentsel dönüşümün yalnızca kamu eliyle yürütülemeyeceğini vurgulayan Ekşi, özel sektörün sürece dâhil olabilmesi için kentsel dönüşüm plan notlarının hayati önem taşıdığını söyledi. Mevcut uygulamada, ruhsat tarihinde kazanılmış yapılaşma haklarının korunmadığını belirten Ekşi, “6 katlı bir binayı yenilemek isteyen vatandaş, yıkım sonrası yerine 3 katlı bina yapabileceğini öğreniyor. Hem yeni inşaat maliyetini ödeyecek hem de metrekaresinin yarısından vazgeçecek. Bu matematikle kentsel dönüşüm mümkün değil” dedi.

“BİR SONUÇ ALINAMIYOR”
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 17 Aralık 2021’de riskli yapılar için ilave plan notları aldığını ve bu sayede çok sayıda binanın hak kaybı olmadan dönüştürüldüğünü hatırlatan Ekşi, Kocaeli’de ise meclisten geçmiş nihai bir plan notunun hâlâ bulunmadığını söyledi. Ekşi, “Yaklaşık 4-5 yıl önce kentsel dönüşüm plan notu konusunda toplantılar yapıldı. Ara ara kent gündemine gelen plan notu, 6 Şubat depreminin ardından yeniden gündeme geldi. Ama yine sonuç alınmadı.

“KOCAELİ HALKININ BUNU BİLMESİ GEREKİYOR”
Tüm Kocaeli halkına soruyorum: o günlerde bu plan notu çıksaydı kaç bin tane bağımsız bölüm bu hakkı kullanarak yenilenirdi? İşte bu nedenle kentsel dönüşüm yıllardır bu kentin gündeminden düşmedi. Vatandaşlarımız somut bir adım alamıyor. Kentsel dönüşüm plan notu 4-5 yıldır çıkmıyor. Başkanım bu plan notu ne zaman çıkarılacak? Bunun somut bir yanıtını istiyoruz. Deprem gerçeğini çok iyi bilen Kocaeli halkının bunu da bilmesi gerekiyor.