Yeni düzenleme ile birlikte 12 metre eşiği izin ve denetimlerde belirleyici kriter haline geldi. Ayrıca, hangi teknelerin liman başkanlığından izin alacağı, hangilerinin klas ve proje denetimine tabi olacağı netleştirildi. Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle gemi ve su araçlarının inşa, tadilat ile bakım-onarım süreçlerinde uyulacak teknik şartlar, denetim ve belgelendirme adımları yeniden düzenlendi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, uygulamada tek tip standart hedefiyle izin süreçlerinden veri girişlerine, sorumluluklardan cezalara kadar kapsamlı bir çerçeve çizdi. Yeni yönetmelik, yurt içinde ve serbest bölgelerde inşa edilecek, tadil edilecek ya da bakım-onarımı yapılacak gemi ve su araçlarını kapsıyor. Ancak askeri gemiler ile Sahil Güvenlik, Jandarma, Emniyet ve Bakanlığın uygun gördüğü bazı kamu kurumlarına ait araçlar düzenlemenin dışında tutuldu.
İZİN ŞARTLARI VEÖLÇÜTLER
Türk Bayraklı gemi ve su araçlarında, inşa veya tadilat için liman başkanlığından izin alınması gereken haller açık biçimde sıralandı. İnşa/tadilat bitiminde tam boyu 12 metre ve üzeri olacak tekneler, 12’den fazla yolcu taşıyacaklar ve tehlikeli madde taşımacılığı yapacaklar için izin zorunlu hale getirildi. Bu kapsam dışındaki araçlarda ise isteğe bağlı olarak izin belgesi düzenlenebilecek. Başvuruların proje ve belgelerle hem elektronik hem fiziksel sunulacağı, inceleme süresinin ise en fazla 25 takvim günü olacağı belirtildi.Tüm inşa, tadilat ve bakım-onarımların tesiste yapılması “esas” olarak tanımlanırken, tam boyu 2,5 metre ve üzeri araçların inşa/tadilat bilgilerinin GSVP (Turgut Reis Gemi Sanayi Veritabanı Programı) sistemine girilmesi zorunlu kılındı. Klaslı gemilerde denetim ve onay süreçleri yetkilendirilmiş klas kuruluşları üzerinden yürürken, klassız gemilerde proje ve hesapların mesleki denetim ayağında GMO’nun inceleme süreci öne çıktı. Ayrıca inşa/tadilatın belirli sürelerde fiilen başlamaması halinde izin belgesinin geçersiz sayılacağı hükme bağlandı. Böylece hem kayıt dışılığın hem de “izin alınıp bekletilen” süreçlerin önüne geçilmesi hedeflendi.
CEZA VE YAPTIRIMLAR
Yönetmelikte izinsiz inşa/tadilat, tesis dışında işlem, GSVP girişlerinin yapılmaması gibi ihlaller için metre başına hesaplanan idari para cezaları ile yüksek tutarlı yaptırımlar getirildi. Bazı ihlallerde klas kuruluşlarına ve kontrol mühendisine kadar uzanan ceza hükümleri yer aldı; toplam cezanın belirli bir üst limite kadar uygulanacağı da düzenlendi. Yürürlük açısından; bazı maddeler yayımlandığı gün devreye girerken, diğer hükümler yayım tarihinden üç ay sonra uygulanacak. Ayrıca balık avlama gemileri ve balıkçılık yardımcı gemileri için belirli klas zorunluluğunda geçiş süresi tanınarak 1 Ocak 2028 tarihine kadar eski hükümlerin uygulanması öngörüldü; tesis/yat limanı/barınak dışındaki kara sörveyi ve bakım-onarım izinlerinin ise düzenlemenin yürürlüğünden üç ay sonra iptal edileceği belirtildi.