1. YAZARLAR

  2. Cengiz Akgün

  3. GEBZE’YE HAYAT VEREN KÜLLİYE
Cengiz Akgün

Cengiz Akgün

Yazarın Tüm Yazıları >

GEBZE’YE HAYAT VEREN KÜLLİYE

A+A-

Bilindiği gibi Mimar Sinan’ın Gebze ile iki bağlantısı var.

Birincisi Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ötekisi ise Dilovası Dilderesi üzerinde kurulu bulanan Kanuni Köprüsü’dür.  

Çoban Mustafa Paşa Cami’nin çizimlerini Mimar Sinan’ın yaptığı kimilerine göre baş kalfası Hüseyin Ağa tarafından inşa ettirildiği belirtilirken Evliya Çelebi Seyahatnamesinde, Çoban Mustafa Paşa Camisi'ni Mimar Sinan’ın baş halifesi Hüssam Kalfa'nın yaptığından bahsedilmektedir. Sonuçta Çoban Mustafa Paşa Cami Mimar Sinan’ın katkısı olduğu bir tarihi yapıdır. Cami ve külliye bilindiği gibi Kanuni Sultan Süleyman’ın eniştesi olan Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Paşa’nın kabri  de caminin kıbleye bakan arka kısmında yer almaktadır.

 

CAHİDE TAMER RESTORASYONU

 

1523’de yapımı tamamlanan Çoban Mustafa Paşa Cami ve Külliyesi Gebze adına gerçekten çok kayda değer bir tarihi eserdir.

Ne var ki bu tarihi yapıt geçen zamandan bugüne değin hak ettiği şekilde korunmamış, tanıtımı dahi yapılmamıştır.

Hatta geçen zaman içinde tahrip edilmiş, birçok kez ise yenileme görmüştür.

1961-1970 yılları arasında Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nin restorasyonunu üstlenen Yüksek Mimar Cahide Tamer (d.1915-ö.2005) külliyenin o dönem ki içler acısını kitabında anlatmaktadır. Cahide Tamer, Külliyenin kubbelerinin kurşunların çalındığını, kimi ahşap aksamlarının yok edildiğini, duvarların taşlarının döküldüğünü ve adeta viran haneye döndüğünü belirtmektedir. 9 yıllık çalışma sonrasından Çoban Mustafa Paşa Külliyesi hayat bulmuş ve eski görüntüsüne kavuşmuştur. Sonra ki yıllarda ise bir iki kez daha kısmi onarım ve bakım gören külliye son alarak 2012’de başlayan geçtiğimiz haftalarda tamamlandı.

 

BİRÇOK ESKİ ESER KAYBEDİLDİ

 

Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nin kütüphanesinde ki eski el yazması Kuranı Kerimler ile kimi kitapların bir bölümü müzelerdedir ancak bazıları ise ilginç bir şekilde ortadan kaybolmuştur.  Gazeteci Refi Cevat Ulunay (d.1890 ö.1968) külliyenin o dönem ki perişan hallerini Yeni Sabah ve Milliyet gazetelerindeki köşelerinde yazmıştır. Böylesine önemli bir tarihi eserin sahipsizliğine adeta isyan etmiştir. Refi Cevat Ulunay,  benim bizzat okuduğum bir köşe yazısında ise cami de kimi değerli eşyalardan bazılarının çalındığını, yok edildiğini de ifade etmiştir.

 

BİLGİ NOKSANLIĞI

Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve Camisi ile ilgili olarak bilindiği gibi Büyükşehir Belediyesi sempozyum düzenledi, Gebze Belediyesi ise bir kitap hazırlattı. Ancak gerek sempozyum gerekse hazırlatılan kitap neredeyse hepimizin bildiklerinden fazlasını anlatmıyor.  Nedeni ise bence derinlemesine bir araştırma yapılmamışıdır. Bildik şeylerin tekrarımdan ibaret olan bu çalışmaları elbette bir şekilde önemsiyorum. Ancak gerek külliye gerekse Çoban Mustafa Paşa ile ilgili olarak çok daha yeni ve bilinmeyen bilgilerin ortaya çıkarılması bence önemlidir. Bu konuda da daha önce yazdığım gibi bir  kitap hazırlığım var.

Bu kitap ile Çoban Mustafa Paşa’ya yeni bir ‘paye’ vermek amacında değilim sadece onunla ve  külliye ile ilgili olarak çok değişik ve bilinmeyen bilgileri paylaşacağım.

 

Bu yazı toplam 1382 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.